رفتن به محتوای اصلی
رشد، وب و محصولات

سئو در عصر جستجوی هوش مصنوعی: دیده شدن در جواب ChatGPT و گوگل

۱۳ دقیقه مطالعه

در این مقاله

صاحب یک پخش کاشی در اصفهان شب‌ها از مشتری‌ها یک جمله می‌شنود: «من همین را از ChatGPT پرسیدم، یک اسم دیگر داد.» او سال‌ها برای رتبه‌اش در گوگل زحمت کشیده، اما حالا مشتری سؤالش را در یک گفتگو می‌نویسد و یک جواب کوتاه می‌گیرد. اگر آن جواب اسم شما را نیاورد، مشتری هرگز نفهمیده که شما وجود دارید.

این فقط حس نیست. گوگل خودش در بالای نتیجه‌ها خلاصه‌های هوش مصنوعی نشان می‌دهد و بخشی از مردم سؤال‌هایشان را مستقیم از دستیارهایی مثل ChatGPT و Gemini می‌پرسند. هر بار که سؤالی درباره کار شما پرسیده می‌شود و صفحه شما در جواب نیست، مشتری پیش یکی دیگر می‌رود و شما از این رفتن خبردار نمی‌شوید.

خبر خوب این است که قاعده بازی کاملاً عوض نشده. سئو با هوش مصنوعی بیشتر یعنی انجام جدی‌تر همان کارهایی که همیشه درست بوده‌اند: جواب روشن، ساختار تمیز، ادعای دارای منبع و سایتی که ربات‌ها راحت بخوانند. این راهنما این کارها را یکی‌یکی و با مثال می‌گوید، بدون وعده رتبه، چون سئو ماه‌ها زمان می‌برد و هیچ‌کس نمی‌تواند جایگاه مشخصی را تضمین کند.

سئو در جستجوی هوش مصنوعی دقیقاً چه چیزی را عوض کرده؟

جستجوی هوش مصنوعی به جای فهرستی از لینک‌ها، یک جواب ترکیبی می‌دهد و فقط چند منبع را کنارش می‌گذارد. پس هدف از «بالاتر بودن در فهرست» به «جزو منبع‌های جواب بودن» تغییر می‌کند.

دستیارها معمولاً از دو راه جواب می‌سازند: چیزی که مدل از آموزش‌اش می‌داند، و صفحه‌هایی که همان لحظه از وب پیدا و خلاصه می‌کند. روی راه اول کار زیادی از دست شما برنمی‌آید. روی راه دوم می‌توانید اثر بگذارید: صفحه شما باید پیدا شود، قابل خواندن باشد و جمله‌ای داشته باشد که بشود عیناً نقل کرد.

چند نتیجه عملی از این تغییر:

  • صفحه‌ای که جواب را وسط سه پاراگراف مقدمه پنهان می‌کند، برای خلاصه‌ساز بی‌فایده است.
  • ادعای بدون منبع و بدون نام، چیزی نیست که یک سیستم بخواهد به آن تکیه کند.
  • صفحه‌ای که فقط با جاوااسکریپت سنگین نمایش داده می‌شود یا ربات را بیرون نگه می‌دارد، در عمل دیده نمی‌شود.
  • هنوز مثل گذشته، گوگل برای خیلی از جستجوها مهم‌ترین مسیر است و پایه‌های سئوی کلاسیک همچنان لازم‌اند.

نکته: مستندات رسمی گوگل در Google Search Central مرجع خوبی است برای اینکه گوگل چه چیزی می‌خواهد. هر توصیه‌ای که از آنجا نیامده، حدس است و باید حدس خوانده شود.

جواب را اول بنویسید، توضیح را بعد

هر صفحه باید در یکی دو جمله اول جواب سؤالی را بدهد که عنوانش وعده کرده است. بعد از آن، جزئیات، استثناها و مثال بیایند.

فرض کنید یک کلینیک دندان‌پزشکی در تهران صفحه‌ای دارد با عنوان «ایمپلنت چند جلسه طول می‌کشد؟». نسخه ضعیف با تاریخچه ایمپلنت شروع می‌کند. نسخه قوی با یک جمله شروع می‌کند: «تعداد جلسه‌ها به وضعیت استخوان فک و روش کار بستگی دارد؛ در بیشتر موارد چند جلسه جدا برای کاشت، ترمیم و ساخت روکش لازم است.» بعد توضیح می‌دهد کدام حالت‌ها طولانی‌تر می‌شوند. (این مثال فرضی است و عددی در آن نیامده.)

چنین جمله‌ای چند خاصیت دارد: بدون بقیه صفحه هم معنی دارد، دقیق است و ادعای بزرگ ندارد. همین دو خاصیت آن را برای مشتری، برای گوگل و برای دستیار قابل استفاده می‌کند.

یک قالب ساده برای هر بخش صفحه:

  1. تیتر به شکل سؤال یا جمله روشن.
  2. جواب مستقیم در یک یا دو جمله.
  3. توضیح، شرط‌ها و استثناها.
  4. یک مثال کوچک یا یک جدول.

این همان ساختاری است که در این مقاله هم دیده می‌شود. هر بخش با جواب شروع می‌شود، چون هر بخش ممکن است جدا از بقیه نقل شود.

ساختار صفحه را برای خواننده و ربات روشن کنید

تیترهای مرتب، فهرست‌ها و جدول‌ها هم خواندن را برای آدم‌ها آسان می‌کنند و هم تکه‌تکه کردن صفحه را برای سیستم‌های خلاصه‌ساز. ساختار یعنی بتوان به هر بخش به‌تنهایی نگاه کرد.

چند قاعده که ارزش دارد رعایت شود:

  • یک عنوان اصلی برای هر صفحه و زیرعنوان‌هایی که واقعاً محتوای بخش را می‌گویند. «ملاحظات» عنوان بدی است، «چه کسی نباید ایمپلنت کند؟» عنوان خوبی است.
  • پاراگراف‌های کوتاه، دو تا چهار جمله. یک ایده در هر پاراگراف.
  • فهرست برای مراحل و ویژگی‌ها، جدول برای مقایسه. جدول خوب یعنی ستون‌هایی که هر سلول‌شان تنهایی معنی بدهد.
  • بخش پرسش‌های رایج با سؤال‌هایی که مردم واقعاً می‌نویسند، و جواب‌های کوتاه.
  • داده ساختاریافته (Schema) برای اینکه به ماشین بگویید این صفحه یک مقاله است یا یک خدمت یا یک محصول یا یک کسب‌وکار. این کار تضمین نمی‌کند چیزی نمایش داده شود، اما ابهام را کم می‌کند.

مثال: یک تولیدی کفش در تبریز صفحه «راهنمای سایز کفش» را فقط به شکل یک عکس جدول گذاشته بود. برای ربات، آن صفحه خالی است. اگر همان جدول به شکل متن و جدول واقعی در صفحه بنشیند، هم موتور جستجو آن را می‌خواند و هم دستیار می‌تواند آن را نقل کند. (مثال فرضی است.)

هر ادعا را با منبع و نام بگویید

صفحه‌ای که مدعی است «اکثر مشتری‌ها ناراضی‌اند» بدون اینکه بگوید از کجا، چیزی نگفته است. ادعای دارای منبع هم برای خواننده قابل‌اعتمادتر است و هم برای سیستمی که باید تصمیم بگیرد به کدام صفحه تکیه کند.

سه عادت ساده کمک می‌کند:

  • هر عدد را با نام منبع و در صورت امکان لینک بنویسید. اگر منبعی ندارید، عدد را ننویسید.
  • عدد را همان‌طور که منبع گفته نقل کنید، نه گردشده و نه تندتر.
  • بنویسید چه کسی نوشته است. صفحه‌ای که نویسنده و کسب‌وکار پشتش معلوم است، از متن بی‌نام معتبرتر است.

برای نمونه، ما در جاهای دیگر به گزارش Patchstack درباره امنیت وردپرس اشاره می‌کنیم و مؤسسه را با نام می‌آوریم، چون آن مؤسسه خودش در این حوزه محصول می‌فروشد و خواننده حق دارد این را بداند. (جزئیات آن گزارش در مقاله ریسک وردپرس و افزونه‌ها آمده است.) منبع‌نگاری فقط برای اعتبار نیست؛ شما را مجبور می‌کند چیزی ننویسید که پشتش نایستاده‌اید.

به ماشین نشان بدهید که شما کی هستید

«موجودیت» یعنی یک نام مشخص که سیستم‌ها بتوانند آن را با یک چیز واقعی یکی کنند: کسب‌وکار شما، محصول‌تان، مدیرتان. اگر هر جا اسم شما یک‌جور نوشته شده و اطلاعات تماس‌تان با هم نمی‌خواند، سیستم نمی‌داند همه آن‌ها یک کسب‌وکارند.

کارهای لازم اغلب ساده‌اند و کمتر انجام می‌شوند:

  • نام کسب‌وکار، نشانی، ایمیل و شبکه‌های اجتماعی را در همه‌جا یکسان بنویسید: سایت، گوگل بیزینس، اینستاگرام، دایرکتوری‌ها.
  • یک صفحه «درباره ما» بسازید که بگوید شما چه می‌کنید، برای چه کسانی، از کی و کجا. جمله اول آن باید جواب «این شرکت چه کاری می‌کند؟» باشد.
  • برای اشخاص کلیدی صفحه معرفی با سابقه واقعی بگذارید.
  • از Schema نوع سازمان و کسب‌وکار محلی استفاده کنید تا همین اطلاعات به شکل قابل‌خواندن برای ماشین هم باشد.
  • نام برند را در محتوا مرتب و درست بنویسید، با همان املا. اگر نام شما دو شکل دارد، یکی را انتخاب کنید.

اگر برندتان هنوز قاعده روشنی برای نام، لحن و توضیح یک‌خطی ندارد، سیستم هم نمی‌تواند آن را یاد بگیرد. به همین دلیل برندبوک فقط موضوع طراحی نیست؛ پایه سازگاری همین اطلاعات هم هست.

سایت باید برای ربات‌ها قابل خزیدن باشد

اگر ربات نتواند صفحه را باز کند و بخواند، بقیه کارها بی‌اثر است. خزیدن (Crawling) و فهرست شدن اولین پله هر سئوست و برای دستیارهای هوشمند هم همین‌طور.

بررسی‌های پایه، که با یک ساعت وقت می‌شود انجام داد:

بررسیسؤالنشانه مشکل
فایل robots.txtآیا چیزی را ناخواسته بسته‌ام؟خط Disallow: / برای همه صفحه‌ها
نقشه سایت (sitemap)آیا همه صفحه‌های مهم در آن هستند؟صفحه‌های مهمی که در نقشه نیستند
متن در HTMLآیا متن اصلی بدون اجرای جاوااسکریپت هم دیده می‌شود؟صفحه‌ای که فقط یک پوسته خالی دارد
لینک‌های داخلیآیا هر صفحه مهم از جایی لینک شده؟صفحه بدون هیچ لینک ورودی
سرعت و موبایلآیا صفحه روی گوشی خوب باز می‌شود؟بارگذاری کند یا چیدمان به‌هم‌ریخته
شناسنامه صفحهآیا هر صفحه عنوان و توضیح مخصوص خودش را دارد؟عنوان تکراری در چند صفحه

درباره ربات‌های هوش مصنوعی: بعضی شرکت‌ها برای ربات‌های خودشان نام مشخص و قاعده robots.txt اعلام کرده‌اند، مثلاً OpenAI برای ربات GPTBot. این‌که بخواهید این ربات‌ها را راه بدهید یا ببندید، تصمیم کسب‌وکاری شماست؛ فقط مطمئن شوید این تصمیم آگاهانه است و نه نتیجه یک خط قدیمی که کسی به یاد ندارد. اگر می‌خواهید در جواب‌ها دیده شوید، بستن این ربات‌ها مسیر شما را سخت می‌کند.

روش قدم‌به‌قدم ثبت سایت و اندازه‌گیری ماهانه در سئو سایت جدید: ۹۰ روز اول آمده است. سرعت هم بخشی از همین ماجراست، چون صفحه کند هم کاربر را می‌راند و هم کار ربات را سخت می‌کند. روش اندازه‌گیری و اصلاح را در مقاله سرعت سایت روی موبایل نوشته‌ایم.

برای سؤال‌هایی بنویسید که مشتری واقعاً می‌پرسد

جستجوی هوش مصنوعی بیشتر با سؤال‌های کامل و محاوره‌ای کار می‌کند، نه با دو کلمه کلیدی. پس بهترین ماده خام برای محتوای شما همان چیزی است که مشتری‌ها پشت تلفن، در دایرکت و پای فروش از شما می‌پرسند.

یک روش عملی، با ابزارهایی که همین حالا دارید:

  1. این هفته سؤال‌های واقعی مشتری‌ها را از پیام‌ها، تماس‌ها و گفتگوهای فروش جمع کنید. نیازی به ابزار نیست.
  2. سؤال‌های تکراری را دسته‌بندی کنید: قیمت‌گذاری (فقط به شکل «از چه چیزی تأثیر می‌پذیرد»)، مقایسه، نگرانی، مراحل کار.
  3. برای هر سؤال مهم یک صفحه یا بخش بنویسید که جواب را در جمله اول بدهد.
  4. بعد از انتشار، در Search Console ببینید مردم با چه عبارتی به صفحه رسیده‌اند و بخش‌ها را اصلاح کنید.
  5. هر چند ماه، صفحه‌های قدیمی را با واقعیت امروز دوباره چک کنید و تاریخ بروزرسانی را درست نشان بدهید.

هوش مصنوعی در این روند کمک بزرگی است: خلاصه کردن گفتگوها، پیدا کردن سؤال‌های تکراری، پیش‌نویس اول. اما تصمیم این‌که چه چیزی درست است و چه چیزی را فقط شما می‌دانید، با آدم‌هاست. اگر همه صفحه‌ها یک‌شکل و بی‌صدا باشند، نه خواننده آن‌ها را به خاطر می‌سپارد و نه گوگل دلیلی برای ترجیح‌شان دارد؛ بخش بعدی و مقاله تولید محتوا با هوش مصنوعی این را باز می‌کنند. این‌که خود گوگل درباره محتوای هوش مصنوعی چه می‌گوید، در آیا گوگل محتوای هوش مصنوعی را جریمه می‌کند؟ آمده است.

محتوای انبوه و بی‌صدا ضرر می‌زند

تولید ده‌ها مقاله عمومی با هوش مصنوعی، که هیچ تجربه واقعی در آن‌ها نیست، نه فقط کمکی نمی‌کند بلکه خطر هم دارد. گوگل در سیاست‌های اسپم خود محتوای انبوه که برای ارزش‌دادن به خواننده ساخته نشده باشد را ممنوع می‌داند.

قاعده ساده برای خودتان: هر صفحه باید چیزی داشته باشد که فقط کسی که این کار را می‌کند می‌داند. یک مثال واقعی، یک عدد از کار خودتان (با اجازه و بدون اغراق)، یک اشتباه رایج که در کار دیده‌اید، یک جدول مقایسه که خودتان ساخته‌اید.

یک آزمون کوتاه پیش از انتشار هر صفحه:

  • اگر اسم شرکت را از صفحه برداریم، آیا باز هم مشخص است که این را یک آدم باتجربه نوشته؟
  • آیا حداقل یک جمله دارد که در رقبا پیدا نشود؟
  • آیا اگر کسی فقط تیترها و جملات اول را بخواند، جواب سؤالش را می‌گیرد؟
  • آیا منبع ادعاهایش معلوم است؟

بیشتر صفحه‌های تولیدشده بی‌نظارت در آزمون اول رد می‌شوند.

سایت، اینستاگرام و گوگل با هم کار می‌کنند

اینستاگرام برای دیده شدن مشتری خوب است، اما صفحه‌های آن را نه موتور جستجو به‌اندازه سایت می‌خواند و نه دستیارها می‌توانند به‌راحتی به آن‌ها تکیه کنند. سایت جایی است که شما کنترل متن، ساختار و نشانی آن را دارید.

اگر هنوز همه‌چیز فقط روی اینستاگرام است، در مقاله فقط اینستاگرام؟ چرا کسب‌وکار به سایت و جستجو هم نیاز دارد دلیل‌ها را آورده‌ایم. اگر سایت دارید، شاید وقت آن باشد که از ویترین بودن بیرون بیاید: سایتی که به سؤال‌های بازدیدکننده جواب می‌دهد و فرم‌هایش به سیستم فروش وصل است، موضوع سایت با هوش مصنوعی داخلی است.

و اگر قصد دارید یک محصول یا خدمت تازه را معرفی کنید، پیش از نوشتن ده‌ها صفحه برایش، ایده را اول محک بزنید. روشی برای این کار، با مشتری‌های واقعی و شبیه‌سازی‌شده، در مقاله اعتبارسنجی ایده کسب‌وکار آمده است.

ما این را روی خودمان امتحان می‌کنیم

این وبلاگ خودش نمونه همین روش است. برنامه ما نود مقاله فارسی است که از ۱۶ آبان ۱۴۰۵ هر روز یکی منتشر می‌شود، و هر کدام باید قواعد این راهنما را رعایت کند: جواب در ابتدای هر بخش، منبع برای هر عدد، ساختار روشن، و نبودن وعده بدون پشتوانه. هنوز نتیجه‌ای برای گزارش نداریم و ادعایی هم نمی‌کنیم؛ سئو ماه‌ها زمان می‌خواهد و نتیجه‌اش را با داده واقعی خواهیم دید، نه با حدس.

برای اندازه‌گیری هم ابزار خودمان را می‌سازیم: کرال‌اسپیس (CrawlSpace) قرار است تحلیل بازدید، سئو و یک دستیار هوش مصنوعی را برای هر سایت در یک جا بیاورد، با پیشنهادهایی که شواهدشان کنارشان است و بدون تأیید صاحب سایت چیزی منتشر نمی‌کند. فعلاً به‌زودی است و هنوز آماده نشده.

مهندس پیاده‌سازی (FDE) این کار را چطور در شرکت شما انجام می‌دهد

او اول سایت شما را از نگاه یک ربات و یک مشتری می‌خواند، بعد مشکل را در خود سایت اصلاح می‌کند، نه در یک گزارش جدا. کار او با پنج گام ما جلو می‌رود: شناخت، نقشه، ساخت، اتصال، اجرا و بهبود.

در عمل این‌طور است:

  1. شناخت: سؤال‌های واقعی مشتری‌ها و صفحه‌های فعلی سایت را کنار تیم فروش مرور می‌کند.
  2. نقشه: فهرستی از مشکل‌های فنی (خزیدن، سرعت، ساختار) و حفره‌های محتوایی می‌سازد و ترتیب کار را می‌گوید.
  3. ساخت: ساختار صفحه، Schema و محتوای صفحه‌های اصلی را می‌نویسد یا اصلاح می‌کند، با تأیید شما.
  4. اتصال: فرم‌ها و تماس‌ها را به CRM وصل می‌کند تا معلوم شود کدام صفحه واقعاً مشتری آورده.
  5. اجرا و بهبود: هر ماه داده را می‌خواند و صفحه‌ها را اصلاح می‌کند.

این روش در بلنک پیکسل با خدمت سئو با هوش مصنوعی پیاده می‌شود. نتیجه به وضعیت سایت، بازار و زمان بستگی دارد و ما رتبه مشخص وعده نمی‌دهیم.

چک‌لیست شروع، یک روز کاری

اگر فقط یک روز وقت دارید، به این ترتیب شروع کنید:

  • سه سؤال که مشتری‌ها بیشتر می‌پرسند را بنویسید و ببینید صفحه‌ای دارید که جواب را در جمله اول بدهد.
  • robots.txt و نقشه سایت را باز کنید و مطمئن شوید چیزی ناخواسته بسته نیست.
  • نام، نشانی و توضیح یک‌خطی کسب‌وکار را در سایت، گوگل بیزینس و اینستاگرام مقایسه کنید.
  • مهم‌ترین صفحه را روی گوشی باز کنید و ببینید چقدر طول می‌کشد.
  • در هر صفحه مهم، هر عدد بدون منبع را حذف یا مستند کنید.
  • نام و تخصص نویسنده یا شرکت را روی صفحه روشن کنید.
  • صفحه «درباره ما» را طوری بنویسید که جمله اولش جواب «شما چه می‌کنید؟» باشد.

پرسش‌های رایج

سئو برای ChatGPT با سئو برای گوگل فرق دارد؟

پایه‌ها تقریباً یکی‌اند: صفحه قابل خزیدن، جواب روشن، ساختار تمیز و منبع‌دار. تفاوت در این است که دستیار یک جمله یا یک بخش را بیرون می‌کشد، پس هر بخش باید جدا از بقیه معنی بدهد. هیچ ترفند جادویی جدا از این وجود ندارد.

چقدر طول می‌کشد تا نتیجه ببینم؟

سئو معمولاً ماه‌ها زمان می‌خواهد و به سن سایت، رقابت و کیفیت محتوا بستگی دارد. اگر کسی رتبه یا زمان مشخص تضمین می‌کند، با احتیاط به او نگاه کنید. بهتر است ماه‌به‌ماه ببینید کدام صفحه‌ها در Search Console بازدید می‌گیرند.

باید ربات‌های هوش مصنوعی را در robots.txt ببندم؟

این یک تصمیم کسب‌وکاری است. اگر می‌خواهید محتوایتان در جواب‌ها استفاده شود، بستن ربات‌ها این امکان را کم می‌کند. اگر نگران استفاده از محتوایتان هستید، می‌توانید محدود کنید. مهم این است که آگاهانه تصمیم بگیرید و آن را یادداشت کنید.

آیا می‌توانم همه مقاله‌ها را با هوش مصنوعی بنویسم؟

می‌توانید پیش‌نویس بگیرید، اما انتشار بدون بازبینی و بدون تجربه واقعی خطر دارد، چون گوگل محتوای انبوه کم‌ارزش را اسپم می‌شمارد. بهتر است هوش مصنوعی سرعت بدهد و آدم‌ها دقت و صدا را حفظ کنند.

نوشته تیم بلنک پیکسلمنتشرشده در ۲۵ آبان ۱۴۰۵

راهکار مرتبط

سئو با هوش مصنوعی

سئوی فنی و پژوهش موضوعی با هوش مصنوعی، تا موتورهای جست‌وجو و دستیارهای هوشمند بتوانند پیدایتان کنند و به شما ارجاع بدهند.

ببینید هوش مصنوعی کجا بیشترین صرفه‌جویی را برایتان دارد.

یک گفت‌وگوی رایگان درباره کسب‌وکارتان، و بعد گزارش امکان‌سنجی مکتوب از فرایندهایتان: زمان و پول کجا هدر می‌رود، هوش مصنوعی چه کارهایی را می‌تواند برعهده بگیرد و از کجا باید شروع کرد.